IBC legen tot de laatste liter: zo haal je het restant eruit
De kraan druppelt niet meer, dus heet de container leeg. Hij gaat op de vrachtwagen, in de hoek van het magazijn of naar de reconditioneerder. Wat er nog in zit ziet niemand: een laag product op de bodem, een film tegen de wand en een halve liter in het huis van de kraan. Dat restant heb je zelf ingekocht, het geeft je reinigingsbad extra werk en het is de meest voorkomende oorzaak van kruisbesmetting bij een productwissel. In dit artikel lees je waarom er altijd iets achterblijft, in welke volgorde je een IBC leegt zodat er zoveel mogelijk uitkomt, hoe je veilig kantelt, wat er met het restant moet gebeuren en op welk moment leegmaken niet meer genoeg is.
Waarom er altijd iets achterblijft
Een IBC lijkt simpel: een kunststof binnenfles van 1.000 liter in een stalen kooi, met een kraan aan de onderkant. Precies die opbouw zorgt ervoor dat de laatste liters niet vanzelf naar buiten komen. Er spelen drie dingen tegelijk.
De dode zone rond de uitloop. De bodem loopt bij de meeste modellen licht af richting de kraan, maar de kraan zelf zit iets boven het laagste punt en de hoeken achterin lopen niet mee af. Zodra het niveau onder die rand zakt, stroomt er niets meer, terwijl er nog een plas staat.
De film tegen de wand. De natte binnenwand van een IBC is grofweg vijf vierkante meter. Blijft daar een laagje van een halve millimeter op staan, dan hangt er twee en een halve liter product aan de wand die er alleen afkomt als je het tijd geeft of het opwarmt. Bij dikkere producten is die laag geen halve millimeter maar een paar millimeter, en loopt het snel op.
De onderdruk. Wie de kraan opent terwijl de vuldop erop zit, laat de fles zichzelf dichttrekken. Er kan geen lucht bij, de stroom valt terug tot een straaltje en soms trekt de binnenfles zichtbaar hol. Dat is geen taai product, dat is een dop die vastzit.
| Wat erin zat | Wat er ongeveer blijft hangen | Wat het meeste scheelt |
|---|---|---|
| Dunne waterige vloeistof | 1 tot 3 liter, vooral in de dode zone | Ontluchten en licht kantelen |
| Olie, emulsie, glycol | 4 tot 10 liter, grotendeels wandfilm | Opwarmen en langer laten uitlekken |
| Dispersie, lijm, latex, pasta | 10 tot 30 liter, hecht aan alles | Pompen met een zuiglans, niet laten indrogen |
| Ingedroogd of uitgehard restant | Krijg je er niet uit door te legen | Weken en reinigen, legen heeft geen zin meer |
De getallen zijn richtwaarden uit de praktijk en geen wet. Ze zijn wel bruikbaar om te bepalen of het de moeite waard is om je werkwijze aan te passen.
De volgorde die de meeste liters oplevert
Een IBC legen doe je in een vaste volgorde, en die begint niet bij de kraan.
- Kijk eerst wat erin zat. Pak het veiligheidsinformatieblad en het etiket erbij. Dat bepaalt of je mag opwarmen, welke handschoenen je nodig hebt, of er dampen vrijkomen bij het openen van de vuldop en hoe het restant afgevoerd moet worden.
- Ontlucht de container. Draai de vuldop of de ontluchting los voordat je de kraan opent. Dit is de goedkoopste winst in de hele procedure en hij wordt het vaakst overgeslagen.
- Breng het product op temperatuur als dat mag. Bij olieachtige producten scheelt tien graden vaak al bijna een factor twee in dikte. Let op de grens van de container: de meeste kunststof flessen zijn gemaakt voor inhoud tot ongeveer 50 tot 60 graden, en dan nog drukloos. Wat de fabrikant op de container zet, gaat voor.
- Kantel richting de uitloop. Vijf tot tien graden is genoeg om de dode zone leeg te laten lopen. Meer helpt nauwelijks en maakt het onnodig gevaarlijk.
- Geef het tijd. De laatste liters lopen traag. Twintig minuten laten uitlekken levert bij een dik product meer op dan tien minuten duwen en trekken. Zet er ondertussen een opvangbak onder en doe iets anders.
- Demonteer de kraan. In het huis van een standaard uitloopkraan en achter de dichting blijft zomaar een paar deciliter staan, en juist dat restant is het meest geconcentreerd.
- Pomp de bodemlaag eruit. Bij dikke producten haal je met een zuiglans door de vulopening, op een membraanpomp of een excenterwormpomp, veel meer weg dan de kraan ooit gaat doen. Zet de lans plat op de bodem en werk de hoeken langs.
Onthoud dit: elke liter die je er nu netjes uithaalt, is een liter die je straks niet als afvalwater hoeft te laten afvoeren.
Kantelen zonder de container te slopen
Kantelen is de stap waar het in de praktijk misgaat. De stalen kooi is ontworpen om verticaal te stapelen, niet om puntbelasting op te vangen, en de binnenfles hangt in die kooi.
- Til nooit met de vorken tegen de fles of tussen de kooibuizen door. Je pakt de pallet, en anders niets.
- Kantel alleen als de container bijna leeg is. Een volle IBC weegt met inhoud ruim een ton en die massa gaat bij het kantelen bewegen.
- Leg achter een balk of een blok onder de palletvoeten en zorg dat hij niet kan wegglijden. Werk laag bij de grond, niet op vorkhoogte.
- Ga voor de zekerheid uit van maximaal tien graden. Verder kantelen levert weinig extra product op en veel extra risico.
- Doe je dit dagelijks, dan verdient een kantelframe zich snel terug. Dat houdt de container geborgd op een vaste hoek en haalt het improviseren met pallets uit het proces.
Bij producten die schuimen of dampen afgeven geldt bovendien dat je de vulopening open hebt staan terwijl de container schuin staat. Zorg dus voor afzuiging of buitenlucht, en zet de opvangbak zo neer dat je er niet overheen hoeft te leunen.
Het restant is nog geen afval
Wat er uitkomt, is meestal geen afval maar product. Vang het gescheiden op, in een schone, gesloten en geëtiketteerde verpakking, en beslis daarna pas.
Gaat dezelfde stof zo weer de installatie in en is er geen twijfel over de kwaliteit, dan is het gewoon voorraad. Kun je dat niet garanderen, dan is het een afvalstof en hoort het bij een erkende verwerker met de juiste EURAL-code. Het veiligheidsinformatieblad van de oorspronkelijke stof bepaalt die route, niet het gevoel bij de container.
Drie dingen die je in beide gevallen niet doet: het restant met water wegspoelen, het bij het spoelwater gooien en de etiketten er alvast afhalen. Vooral dat laatste kost geld. Zolang een verpakking niet gereinigd is, telt hij op papier nog steeds als gevuld met de oorspronkelijke stof, met dezelfde regels voor transport en opslag. Een ongereinigde lege IBC is voor de wetgever geen lege IBC. Meer over hoe je dat in het magazijn regelt staat in ons stuk over de veilige opslag van chemie in een productiemagazijn.
Vang ook het eerste spoelwater apart op. Die eerste honderd liter bevat het grootste deel van wat er nog aan product in zat en is vaak veel te geconcentreerd om bij de rest te doen. Wat daarna komt is een stuk schoner en kan meestal een normalere route volgen.
Wanneer leeg niet schoon genoeg is
Legen en reinigen zijn twee verschillende dingen. Een perfect leeggelopen container heeft nog altijd die film tegen de wand, een restant in de schroefdraad en een dichting die het oude product heeft opgenomen. Voor hergebruik met precies hetzelfde product is dat vaak acceptabel. Bij een productwissel telt niet wat eruit is, maar wat er nog in zit.
Er is ook een tijdsfactor. Dispersies, latex en eiwitrijke producten vormen binnen een dag een vel op de wand, en dat vel krijg je er met spoelen niet meer af. Laat een geleegde container daarom niet dagen open in de zon staan wachten op de reinigingsronde. Dicht houden en snel doorpakken scheelt een hele behandeling.
Voor de reiniging zelf bepaalt het restproduct de chemie. Vet en olie vragen een alkalische reiniger, kalk en anorganische aanslag een zure, en eiwit iets dat je juist niet te warm inzet. Wij formuleren die middelen zelf, met een eigen laboratorium en R&D-team, en stemmen de sterkte af op het materiaal van de binnenfles. Voor de aanpak per restproduct hebben we een apart artikel over IBC’s reinigen voor hergebruik, inclusief spoelwater en schoon-verklaring. Zit je in tankcleaning en gaat het om meer dan containers alleen, dan geldt dezelfde denklijn voor tanks en tankauto’s.
Wat het oplevert als je het goed doet
Reken het eens door voor je eigen situatie. Gaan er zestig IBC’s per maand door je proces en laat je er per container zes liter in zitten, dan is dat 360 liter per maand en ruim 4.300 liter per jaar. Dat zijn vier volle containers product die je hebt betaald en als afvalstroom weer afvoert. Wat een liter bij jou waard is, weet je zelf beter dan wij.
Het tweede effect zit in de reiniging. Minder restant betekent minder chemie in het bad, een kortere cyclus en minder verontreinigd spoelwater. Bij dikke producten zien we dat het verschil tussen een container die alleen is leeggedraaid en een container die is leeggepompt, in de reinigingstijd terugkomt.
Het derde effect is het lastigst te becijferen en telt op termijn het zwaarst: geen discussie met een afnemer over een lading die net iets anders rook of iets te dun was. Kruisbesmetting begint bijna altijd bij een restant dat niemand had meegerekend.
Veelgestelde vragen
Hoeveel product blijft er normaal in een IBC achter?
Bij dunne, waterige vloeistoffen doorgaans 1 tot 3 liter. Bij olieachtige producten 4 tot 10 liter. Bij dispersies, lijmen en pasteuze producten kan het oplopen tot enkele tientallen liters, vooral als de container een tijd heeft stilgestaan.
Mag een geleegde IBC zonder reiniging retour of de weg op?
Een ongereinigde lege verpakking valt onder dezelfde regels als toen hij vol was. De etiketten blijven staan en de transportregels van de oorspronkelijke stof blijven gelden. Pas na een aantoonbare reiniging verandert dat.
Kan ik de laatste liters er niet gewoon uitspoelen?
Dat kan, maar dan verplaats je een geconcentreerd restant naar een veel groter volume water dat je vervolgens duurder kwijt moet. Haal er eerst uit wat er als product uit kan en vang het eerste spoelwater daarna apart op.
Helpt opwarmen echt?
Bij viskeuze producten wel, want de dikte loopt sterk terug met de temperatuur. Blijf binnen wat het veiligheidsinformatieblad toestaat en binnen wat de container aankan. Kunststof verdraagt veel minder dan staal, en een fles die uitzakt is duurder dan de liters die je wint.
Kort samengevat
Een IBC loopt nooit vanzelf helemaal leeg: er blijft product staan in de dode zone rond de uitloop, als film tegen de wand en in de kraan zelf. Ontlucht voordat je opent, warm op als het product en de container het toelaten, kantel licht en geef het tijd. Haal de kraan los en pomp bij dikke producten de bodemlaag eruit met een zuiglans. Vang het restant gescheiden op en behandel het als product of als afvalstof, nooit als spoelwater. En houd in je achterhoofd dat leeg nog geen schoon is: bij een productwissel bepaalt de film die achterblijft of je volgende lading klopt.
Twijfel je welke reiniger bij jouw restproduct en containermateriaal past, of wil je eerst iets uitproberen op een paar containers? Neem gerust contact op via de contactpagina, dan kijken we mee naar het restproduct en de werkwijze. Onze industriële reinigingsmiddelen maken we zelf, dus aanpassen aan jouw situatie kan gewoon.
